Dede Korkut Kitabı’nın bu güne kadar iki yazması bilinmekte idi. İlk bulunan harekesiz Dresden yazmasında 12 hikâye, ikinci olarak bulunan harekeli Vatikan yazmasında ise bilinen 12 hikâyenin 6’sı yer almakta idi. Bu yazmalara ek olarak İran’ın Türkmen Sahra bölgesinde üçüncü Dede Korkut yazması bulundu. Bu üçüncü yazmaya bulunduğu yer ile ilgili olarak Türkmen Sahra nüshası adı verilmiştir. Baştan bilinmeyen miktarda eksik olan bu üçüncü yazmada daha önceki yazmalarda geçmeyen yirmi yedi soylama bulunmaktadır. Birçok yeni bilgiler veren bu soylamalarda Kazan Han’ın daha önceki adının “Deli Dönmez” olarak geçtiğini söyleyelim.

Türkmen Sahra Yazması’nda daha önceki nüshalarda geçmeyen iki yeni hikâye (13. ve 14. boylamalar da) yer almaktadır. 13. hikâye Aras Irmağı ile Kars Kalesi’nin nasıl ve kimlerle alındığı, 14. hikâyede Salur Kazan’ın gökten inerek gördüğü her insanoğlunu yutan yedi başlı ejderhayı öldürdüğü boylardır. Yedi başlı ejderhayı Salur Kazan’ın öldürmesi ile ilgili olarak Dede Korkut’un “Salur Kazan’ın Esir Olduğu Boy” ile Şecere-i Terâkime’de “Salur Kazan’ın Övgüsü” ile ilgili soylamalarda zikirler yapılmıştı.

Türkmen Sahra Yazması üzerindeki ilk bilimsel çalışma ile yayımı yapan Yusuf Azmun’un kendisi de 80 yıl önce Türkmen Sahra bölgesinde doğmuş, öğrenimi ile iş hayatını Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ve İngiltere’de sürdürmüş, lisans öğretimini de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde yapmıştır. Türkiye’de Türk Filolojisi’nin kurucusu olan Ord. Prof. Dr. Reşid Rahmeti Arat’ın en son öğrencilerinden olan bir Türkbilimcidir.

Dilbilim çalışmalarında géñel olarak Avrupalı bilimcileriñ yöntemleri ile çalışılmaktadır. Kendi yazımızı bile onlar gibi T1, D2 gibi adlandırmalar yaparak çetin kılmış, gériden gelen kuşaklarıñ gözünü korkutmuş durumdayız. Oysa bütün bilimleri kendi yöntemlerimizle, yordamlarımızla öğrenip soñraki kuşaklara aktarabiliriz. Bu bağlamda étkileşimli öğretimiñ kalıcılığı göz öñünde bulundurularak böylesi bir çalışmaya koyulduk. Günümüzde géñel ağ bağlantısıñ olduğu herhangi bir yérden kolaylıkla ulaşılabilen youtube.com üzerinde görüntülü derslerimizi yayınlayarak elinizdeki bu bétleği (defteri) oluşturduk. Böylece görüntülü derslerle éşzamanlı olarak görme, işitme, okuma ve yazma étkinliklerini birlikte gérçekleştirerek kalıcı öğrenme sağlanacaktır.

Türkmencenin gramerini yerli ve yabancı birçok araştırmadan okudum. Bu ilgi çekici Türk lehçesinin özellikle ses bilgisiyle ilgili bazı özellikleri hep dikkatimi çekmiştir. Uzun ünlüler, peltekleşen s ve z sesleri… Başkurtçadaki s-> h, Yakutçadaki s-> h-> Ø değişmesinin ilk aşamasının Türkmencedeki diş arası s olduğunu anladığımda yeni bir keşifte bulunduğumu sanmıştım. Meğer Türkmencenin sırları bunlardan ibaret değilmiş. Türkmence sanki bir benzeşmeler dili. Ve daha birçok seslik özellikler… Azmun’un kitabını okuduğum zaman o güne kadar bilmediğim birçok sırrı öğrendim.

Bir Türkmensahra Türkmen’i olan sınıf arkadaşım Yusuf Azmun bence ilmî hayatının en önemli eserini ortaya koymuştur. Türkmencenin ses bilgisinin ayrıntılarını öğrenmek isteyenler mutlaka bu esere başvurmalıdırlar.

Ahmet Bican Ercilasun